Verbinden door Dialoog COVER 14-11-2007 09:53 Pagina 1
"Verbinden door Dialoog"
Initiatiefgroep
Lokale Versterking GGZ
Regio Den Haag
Verbinden door Dialoog BW 14-11-2007 09:48 Pagina 1
Verbinden door Dialoog
Verbinden door Dialoog BW 14-11-2007 09:48 Pagina 2
Inhoud
Inleiding "Aan tafel met..."
4
Programma Lokale Versterking GGZ Wmo
6
De GGZ in de Wmo
8
Menselijk en rechtvaardig
10
Hedwig Vos, PvdA
Belangenbehartiging en dienstverlening
12
José Margés, Platform `Haagse' Cliëntenorganisaties in de GGZ
Gekend zijn door je omgeving
14
Erik Visser, Zorgbelang Zuid-Holland-West
Stimuleren van participatie
16
Denijs Guijt en Annemiek Elling, ZonMW
Niet vóór ons praten, maar mét ons praten
18
Auke van de Heide, oud-huisarts, wijkraad Bloemendaal
Fijnmazig netwerk
20
Leo Staal, gemeente Den Haag
Op zoek naar samenwerking
22
Ellen van Hummel, Parnassia Bavo Groep
De vooravond van een nieuwe emancipatiegolf
24
Els Dreijer, Maatschappelijk Steun Systeem (MSS)
I-shop in Steunpunt of Steunpunt in I-shop?
26
Herman Eitjes, I-shops
Kennen en gekend worden
28
Bert van Alphen, wethouder Den Haag
Samenvatting en conclusies
31
Statements GGZ en de Wmo
33
Colofon
36
3
Verbinden door Dialoog BW 14-11-2007 09:48 Pagina 4
"Aan tafel met..."
Met het project "Aan tafel met..." zoekt de Initiatiefgroep Lokale
Het zoeken van het persoonlijke contact en verbinding is een
Versterking GGZ- regio Den Haag een persoonlijke verbinding met
strategische keuze van de Initiatiefgroep: uitwisseling en informatie
vertegenwoordigers van politieke partijen, gemeentebestuur en
in een persoonlijk gesprek beklijft beter dan een afstandelijke
ambtenaren, cliëntenbelangen-organisaties en buurtorganisaties
`campagne'. De gesprekken leggen een basis voor een duurzamer
om de GGZ-cliënt in het kader van de Wmo in beeld te brengen, de
contact en krijgen een follow-up. Uit de gesprekken komen weer
kennis rond de GGZ te vergroten en te zoeken naar samenwerking.
nieuwe contacten voort en zo ontstaat er een netwerk.
De verbinding is gelegd.
Gekozen is voor een informele setting, in een lunchroom of in de
tuinkamer van een 17e-eeuws hofje in plaats van een formeel
kantoor, om vrijer te kunnen spreken en te kijken naar wat mogelijk
is in plaats van naar beperkingen (en dit geldt niet alleen voor
cliënten maar zeker ook voor organisaties). Dit is ook in de lijn met
het principe van de Initiatiefgroep om de kwaliteiten van mensen
met een GGZ-achtergrond als uitgangspunt te nemen en niet de
beperkingen. De gesprekken vonden plaats in de periode van januari
tot augustus 2007. Dit boek is een verslag en evaluatie van het
project.
De gesprekken hebben een zeer divers karakter en ontwikkelen
zich gedurende de periode door meningsvorming, voortschrijdend
inzicht en de diverse achtergronden van de mensen waarmee wij
aan tafel hebben gezeten. Centraal staat steeds de GGZ-cliënt, de
beeldvorming en een op te richten Steunpunt GGZ. Soms lag het
accent op het doel `Meer en beter': werving van cliënten, één van de
drie doelstellingen van het Programma Lokale Versterking.
5
Verbinden door Dialoog BW 14-11-2007 09:48 Pagina 6
Programma Lokale Versterking GGZ - Wmo
De Wmo: iedereen doet mee
at
W is het programma Lokale Versterking GGZ?
Sinds 1 januari 2007 is de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)
Door en voor cliënten
van kracht. In deze wet staat dat iedereen volwaardig moet kunnen
Het is een programma door en voor mensen met een psychische
deelnemen aan de samenleving. Iedereen, dus ook mensen met een
beperking, mensen met verslavingsproblemen, mensen die dak- of
beperking. De gemeenten moeten hiervoor zorgen. Zij moeten de
thuisloos zijn, en hun direct betrokkenen. Er zijn drie kerndoelen:
participatie van al hun inwoners waarborgen in hun lokale Wmo-beleid.
'Meer en beter': meer mensen uit de GGZ-MO-VZ-groep betrekken
De begrippen psychische beperking of verslavingshandicap zijn van
bij de uitvoering van de Wmo en totstandkoming van de Wmo-
toepassing op mensen voor wie psychische of psychosociale functie-
voorzieningen. En de deelnemers die participeren beter toerusten
beperkingen blijvend zijn. Deze mensen hebben naast geestelijke
om (politieke) invloed te kunnen uitoefenen.
gezondheidszorg en/of verslavingszorg-voorzieningen ook algemene
'Solidariteit en samenwerking': actief de samenwerking zoeken
voorzieningen op een bijzondere manier nodig. De Wmo moet hen
en aangaan met bestaande lokale en regionale cliënten- en
een oplossing bieden.
gehandicaptenorganisaties en hun belangenbehartigers.
'Verbetering beeldvorming': kennis vergroten bij gemeenteraadsleden,
wethouders, ambtenaren en organisaties die een rol hebben in de
uitvoering van de Wmo over burgers met een psychische beperking.
Zodat zij een meer realistisch beeld van deze groep krijgen.
Het Programma Lokale Versterking GGZ Wmo is een project van de
Vereniging Landelijk Platform GGZ . Het ministerie van VWS heeft
subsidie beschikbaar gesteld om tot eind 2008 de achterstand in de
lokale cliëntenparticipatie van de GGZ-MO-VZ-groep weg te werken.
De Initiatiefgroep regio Den Haag
De Initiatiefgroep werkt aan het programma Lokale Versterking in
Den Haag, Leidschendam-Voorburg, Rijswijk, Wassenaar en Zoetermeer.
De groep wordt gevormd door cliënten (ervaringsdeskundigen) die
zich graag voor anderen en de maatschappij in willen zetten.
Anno november 2007 wordt de kern van de Initiatiefgroep gevormd
door Bea van 't Veen, Nettie Onstein, Thea Grispen en Lucien Carrot.
7
Verbinden door Dialoog BW 14-11-2007 09:48 Pagina 8
De GGZ in de Wmo
De Wmo moet de mens in staat stellen volwaardig deel te kunnen
"Ik ben geen psychiatrische ziekte. Ieder van ons die ooit een psychia-
nemen aan de maatschappij. Voor mensen met een psychiatrisch
trische diagnose heeft opgelegd gekregen, moet een proces van
heden en of verleden is de wens zelfstandig te kunnen wonen in
herstel doormaken. Herstellen is anders dan genezen van ziekte.
kwalitatief goede huisvesting en in een buurt waar men zich
Het is meer dan genezing. Herstel betekent overtuiging afleggen,
geaccepteerd voelt!
dat je gedoemd bent als psychiatrisch patiënt door het leven te
Beperkingen moeten aangevuld worden met goede dienstverlening
gaan. Herstel betekent dat wat je is overkomen en tot psychiatrisch
aan huis. Dit leidt tot een beter sociaal functioneren, een grotere
patiënt heeft gemaakt, een betekenisvolle plaats krijgt in je leven
tevredenheid en mogelijk tot minder probleemgedrag. Daarnaast
om van daaruit verder te gaan, je mogelijkheden te ontdekken en ze
is onderzoek gewenst om helder te krijgen welk type huisvesting,
te benutten. Het is belangrijk in te zien dat we niet alleen moeten
welke vorm van begeleiding en welke mate van thuiszorg nood-
herstellen van onze psychiatrische problemen, maar ook van alles
zakelijk is. De gemeenten hebben de Wmo als instrument om bij
wat er op een psychiatrische diagnose volgt. Men zal je zeggen dat
te dragen aan het herstel van mensen met een psychiatrische
het je doel is normaal te worden en een acceptabele plaats in de
beperking.
samenleving in te nemen. Maar een dergelijke rol is leeg, tenzij je er
betekenis aan geeft en hem invult met je eigen doelen. Wordt niet
normaal. Het is niet onze taak om normaal te worden."
(Deegan, 1995)
9
Verbinden door Dialoog BW 14-11-2007 09:48 Pagina 10
Menselijk en rechtvaardig
Hedwig Vos
Hierin ligt een rol voor de Wmo, maar GGZ-cliënten bereik je niet met
Gemeenteraadslid PvdA, woordvoerder Wmo, volksgezondheid,
de `click, call en face'-methode van het Wmo-loket. Dit is een groot
verslavingszorg gehandicaptenbeleid en prostitutie, en huisarts
knelpunt. Kennis van, begrip voor en de beeldvorming over de GGZ
blijft een probleem.
De gemeente Den Haag worstelt met de inspraak. Men wil wel
"Hoe kunnen we de zorg menselijk en humaan
maar heeft ook graag het heft in eigen hand. Men gaat de wijk in,
laten zijn? De praktijk laat bijvoorbeeld zien dat
daarnaast is echter ook een wijkoverstijgend verband nodig. Vooral
de zorgketen vaak verstoord raakt."
het betrekken van GGZ-cliënten wordt vaak als lastig ervaren. Een
investering vóóraf door cliënten te betrekken bij de beleidsvorming
kan winst opleveren: geen reparaties achteraf aan de regelgeving.
Rond de Maatschappelijke Opvang (MO) is er een kennisachterstand,
dat is een groot probleem. De GGZ is echter veel breder dan de MO.
Zo worden de ambulante geestelijke gezondheidszorg, psychiatrie
en ouderen (isolement en dementie) vaak vergeten. Degenen die
stilletjes hun weg gaan zijn niet in beeld, terwijl deze groep vele
malen groter is. Verslaafden zitten zeker niet alleen in de MO maar
ook in ambulante behandelprogramma's, zoals PsyQ* biedt.
Klantenervaringen Wmo en de GGZ zijn er nog geheel niet. Een
Steunpunt GGZ, dat de Initiatiefgroep samen met het `Haags
Platform' wil opzetten, biedt individuele ondersteuning rond Wmo
en toeleiding naar de Wmo en verkrijgt dus ook zicht op wat
structureel mis gaat. Zowel voor politiek als gemeentebestuur
kan dit een waardevolle input zijn. Het Steunpunt zal ook dienst-
verlening bieden, bijvoorbeeld informatieverstrekking en trainingen.
* PsyQ is onderdeel van Parnassia Bavo Groep en biedt Psycho-Medische Programma's.
11
Verbinden door Dialoog BW 14-11-2007 09:48 Pagina 12
Belangenbehartiging en dienstverlening
José Margés
Het `Haags Platform' en de Initiatiefgroep Lokale Versterking staan
Coördinator Platform `Haagse' Cliëntenorganisaties in de GGZ
voor dezelfde belangen van de GGZ-cliënt. Een nauwe samenwerking
is dan ook zonneklaar voor beide partijen. Voor een eenduidige
communicatie spreken we af gezamenlijke statements op te stellen
rond de wensen in de Wmo voor GGZ-cliënten.* Deze worden
"Samen op pad. Snelle en concrete afspraken."
gebruikt in gesprekken met politici, beleidsambtenaren en andere
gesprekspartners. Daarnaast trekken we samen op voor het werven
van GGZ-cliënten voor actieve deelname waarvoor ook de nieuwe
`ambassadeur' van het Platform zich gaat inzetten.
De beeldvorming rond GGZ bij de gemeente wordt als een knelpunt
ervaren, men ervaart te weinig kennis. Samen kunnen we aan
kennisverbetering een bijdrage leveren door bijvoorbeeld een rol te
spelen in de training van ambtenaren voor het Wmo-loket. Met het
aanbieden van een `totaalpakket' aan de gemeente voor een training
vergroten we de kans voor `een voet tussen de deur'. De inzet van
ervaringsdeskundigen bij de midoffice en frontoffice is zeer wense-
lijk en kan de drempel voor GGZ-cliënten verlagen, bovendien levert
dat in het kader van reïntegratie een belangrijke bijdrage aan de
GGZ en participatie van de GGZ-patiënten aan de maatschappij.
Van belangenbehartiging naar dienstverlening. Beide partijen
voelen veel voor het leveren van diensten en individuele cliënt-
ondersteuning, in de vorm van een Steunpunt GGZ. Dit wordt
samen opgepakt. Een knelpunt is dat dit voor de regio dient te zijn
en subsidie bij de afzonderlijke gemeenten gevraagd moet worden,
tenzij we regiobreed steunpunten kunnen neerzetten.
* Zie achterin dit boek.
13
Verbinden door Dialoog BW 14-11-2007 09:48 Pagina 14
Gekend zijn door je omgeving
Erik Visser
Voor cliënten ontbreekt een `niche'*: een veilige omgeving waarin zij
Regiomanager Zorgbelang Zuid-Holland-West
zelf keuzes kunnen maken en hun leven een zinvolle betekenis kunnen
geven, waar het gevoel voor eigenwaarde zich kan ontwikkelen.
Herstellen doe je zelf en dat gaat verder dan genezen.
De grote groep GGZ is onzichtbaar. Wat cijfers ter illustratie dat
"De kwaliteit van de samenleving lees je af aan de
investeren in de GGZ belangrijk is: in Zoetermeer heeft 40% psychia-
omgang, zorg voor de kwetsbaren. De Wmo dient
trische problemen en 50% van de echtscheidingen brengt psychische
dit vorm te geven en mensen betekenis bieden."
problemen met zich mee. De vraag is aan de gemeente: jullie zijn
verantwoordelijk voor de Wmo, waarom weet je niet hoe de groep in
elkaar steekt als je er beleid op moet maken?, dus doe er onderzoek
naar en ga in gesprek met burgers die te maken hebben met
psychische klachten.
De Wmo biedt ruimte voor nieuwe ontwikkelingen, waaronder óók een
Steunpunt GGZ voor individuele ondersteuning en dienstverlening.
De cliëntenparticipatie binnen de Wmo wordt in Den Haag bijzonder
ingevuld, zonder een Wmo-raad. De huidige `samenspraak' zou veel
meer `inspraak' moeten zijn. Samen met VOORALL heeft Zorgbelang
het initiatief genomen tot bundeling van zorgvragers in een werk-
groep Wmo en de gemeente Den Haag gevraagd inzicht te geven in
hun beleidscyclus: wanneer is het verkennend, voorbereidend,
besluitvormend? De Initiatiefgroepgroep Lokale Versterking neemt
deel aan de werkgroep Wmo.
Wat kunnen we samen nog meer oppakken? Zorgen voor een priori-
teitstelling, cliënten mobiliseren, een vertaling maken van beleid voor
de doelgroep en deskundigheidsbevordering, maar ook advisering
rond de Wmo en campagnes ontwikkelen rond beeldvorming GGZ.
Belangrijk is dat we samen met het `Haags' Platform in een drie-
hoeksverband samenwerken.
* Rehabilitatiepsychiater Detlev Petry Ten
15
Verbinden door Dialoog BW 14-11-2007 09:48 Pagina 16
Stimuleren van participatie
Denijs Guijt en Annemiek Elling
Op de gebieden van vraagsturing, participatie en Wmo voert ZonMW
Teammanager, respectievelijk coördinator ZonMW,
verkenningen uit voor programmering. Inmiddels is er bij het
landelijke organisatie voor gezondheidonderzoek en zorginnovatie
programma Geestkracht een nieuw programma gekomen dat over
Maatschappelijke Opvang gaat. Geestkracht is een omvangrijk
programma met een looptijd van tien jaar (2001 2011) dat kennis
"Emancipatie van GGZ cliënten is al járen een terugkerend
wil genereren en toepassen op GGZ-gebied.
thema."
De spoeling van cliënten die actief zijn is nog immer dun. Het is,
zeker voor Maatschappelijke Opvang, belangrijk verder te kijken
naar een bredere groep dan binnen de GGZ-organisaties. De
Initiatiefgroep zoekt zelf ook naar verbreding. Er worden ideeën
en namen uitgewisseld van sleutelfiguren die betrokken kunnen
worden in het ondersteunen van de participatie. Het is essentieel
dat je, om mensen te trekken (en te behouden), wat te bieden moet
hebben en in beweging blijft.
"Wonen, werken en armoedeval" zijn de thema's waar het voor
een ieder, maar zeker voor GGZ-cliënten om draait. Het idee van de
Initiatiefgroep om `Maatschappelijk Ondernemen' in het kader van
de GGZ te stimuleren is een punt dat gezamenlijk verder uitgewerkt
kan worden. Het stimuleren en faciliteren vanuit bedrijven om
werknemers aandacht voor hun omgeving te laten hebben past
volgens ons heel goed in het raamwerk van de Wmo.
17
Verbinden door Dialoog BW 14-11-2007 09:48 Pagina 18
Niet vóór ons praten, maar mét ons praten
Auke van der Heide
De wijkraad Bloemendaal wil, samen met de Concern Cliëntenraad van
Voorzitter wijkraad Bloemendaal en oud-huisarts
Parnassia Bavo Groep, de integratie van cliënten en wijkbewoners
bevorderen en in het najaar van 2007 een dag voor beiden organiseren.
Een van de Initiatiefgroepleden maakt deel uit van deze raad van
Parnassia Bavo en kan de connecties leggen. Vanuit Van der Heide's
"Een verkenning naar wederzijdse belangen en hoe
voormalige werk bij onder meer het Ministerie van Justitie heeft
kunnen wijkverenigingen een bijdrage leveren aan
hij veel contact gehad met de GGZ-cliënten en de GGZ. Hij ervaart
beeldvorming rond de GGZ."
als een van de grootste manco's in de GGZ dat mensen aan hun
lot worden overgelaten. Het advies van de Initiatiefgroep aan de
gemeente Den Haag, te weten `goede crisisopvang 24 uur per dag,
7 dagen in de week' onderschrijft hij dan ook volledig. Te vaak heeft
hij als huisarts ervaren dat mensen buiten de gebruikelijke werktijden
aan hun lot worden overgelaten. Dan komt het neer op de politie die
voor de `noodopvang' zorgt.
Met de boodschap van GGZ-cliënten: `niet voor ons praten, maar mét ons
praten' is hij het van harte eens, maar plaatst er wel een kanttekening
bij: "soms is een GGZ-cliënt niet in staat zijn wensen te verwoorden".
Dat GGZ-cliënten niet altijd hetgeen zij wensen goed kunnen verwoor-
den is voor de initiatiefgroep een van de redenen om, samen met het
Platform `Haagse' Cliëntenorganisaties in de GGZ, een Steunpunt GGZ
voor dienstverlening op te richten. Zo kunnen mensen naar het Wmo-
loket geleid worden en individuele ondersteuning krijgen.
Vanuit zijn achtergrond als huisarts met aandachtsgebied sociale
geneeskunde wil Auke indien gewenst als adviseur dienen. De initiatief-
groep zal daar zeker gebruik van maken en het contact onderhouden.
19
Verbinden door Dialoog BW 14-11-2007 09:48 Pagina 20
Fijnmazig netwerk
Leo Staal
Op het moment van het gesprek is het Wmo-meerjarenbeleidsplan
Senior adviseur afdeling strategie en projecten, dienst OCW
nog in voorbereiding en moet nog naar B&W; het wordt een over-
(Onderwijs, Cultuur en Welzijn) gemeente Den Haag
koepelend beleid en is niet (te) gedetailleerd. De gemeente besteedt
veel aandacht aan `systemen' zoals MSS en Vriendendiensten ed. Het
streven is een fijnmazig netwerk over de stad Den Haag te leggen en
"De DVD 180 cliëntgestuurde projecten van LFOS is het
de wens is dat Wmo-loketten, I-shops en steunpunten dit netwerk
vertrekpunt van dit gesprek; het biedt een goed beeld
vormen. Een steunpunt GGZ past daarbinnen. Zeker als daar plaats
over de mogelijkheden van cliënten tot participatie.
is voor leer-werk-projecten en opstapbanen voor ervaringsdeskundi-
Hoe staat het met de participatie in Den Haag?"
gen biedt dat een meerwaarde. Vanuit de Wmo wordt het netwerk
ondersteund en gefaciliteerd.
De gemeente wil de cliënten bij het beleid betrekken en nodigt via
gesprekken in de wijken mensen uit met ideeën te komen. Een
GGZ-training voor ambtenaren, die de Initiatiefgroep wil ontwikkelen
is daarvan een concreet voorbeeld. De initiatiefgroep geeft het idee
mee om ambtenaren te faciliteren om deel te nemen aan bijvoor-
beeld Vriendendiensten, zo breng je ambtenaren dichterbij de
praktijk. Het is een vorm van maatschappelijk ondernemen. De
participatie rond de Wmo in Den Haag verloopt via een dialoog,
niet via een structurele overleglijn, zoals een Wmo-adviesraad. Dat
vergt nogal een vertrouwen van de burger. De gemeente is zoekende
naar vormen om deze dialoog een permanent karakter te geven.
Ook hierin nodigt zij de burger uit mee te denken. De Initiatiefgroep
begrijpt de bijzondere invulling rond de participatie van de gemeente
maar ziet zeker risico's: zoals een te grote fragmentering en naast
`de wijk in' zal er ook een wijkoverstijgende invulling moeten zijn.
21
Verbinden door Dialoog BW 14-11-2007 09:48 Pagina 22
Op zoek naar samenwerking
Ellen van Hummel
Een terugkerend thema in de GGZ is dat het moeilijk blijft het vizier
Directeur Zorg van Zorgbedrijf Parnassia binnen de Parnassia Bavo
helder te krijgen. Er zijn vele sociaal kwetsbaren, degenen die zicht-
Groep
baar zijn maar vooral ook mensen die in een flatje vereenzamen. Het
is lastig om die mensen naar voren en naar buiten te krijgen.
"Een gesprek over sociaal kwetsbaren, eenzaamheid
Voor de uitvoering van de Wmo is het belangrijk de GGZ goed in de
en het zoeken naar samenwerking."
kijker te zetten, vooral bij de mensen die de loketten bemensen. De
Initiatiefgroep wil daar zelf een training voor opzetten. Waar loopt
een GGZ-cliënt tegen aan en hoe krijgen we hem of haar richting
een Wmo-loket? Lokale Versterking is een programma waarin cliënten
zélf de richting aangeven en daarmee werken ze direct ook aan een
stuk beeldvorming rond de GGZ.
Naast de GGZ valt ook de Maatschappelijke Opvang onder het
Programma Lokale Versterking. Een grote taak die soms ook tegen-
strijdig is. De Maatschappelijke Opvang-cliënten zijn meestal meer
in beeld en zitten vaak al in `een systeem', de omvang is minder
groot dan de cliënten die eenzaam wegkwijnen. Er is wel een grote
kenniskloof rond de Maatschappelijke Opvang, aan het verkleinen
hiervan kan en wil Lokale Versterking een rol spelen.
De methodiek van het MSS is goed geland bij de gemeente als
voorbeeld van hoe een steunpunt op te zetten. Medewerkers van
Parnassia werken als coördinator bij het MSS. Samenwerking tussen
Lokale Versterking en MSS, maar ook Stichting Mantelzorg helpt om
meer begrip te kweken voor GGZ-cliënten.
23
Verbinden door Dialoog BW 14-11-2007 09:48 Pagina 24
De vooravond van nieuwe emancipatiegolf
Els Dreijer
Aan de vooravond? Ja, cliënten worden nu vaker door organisaties
Coördinator Maatschappelijk Steun Systeem (MSS)
voor deelname benaderd, bijvoorbeeld in de vorm van een ambassa-
deursschap en ervaringsdeskundigheid. Helaas wordt er vaak in
dezelfde vijver gevist en worden dezelfde mensen benaderd. Het is
essentieel dat dit breder getrokken wordt én dat cliënten geloven in
"Het MSS en de Werktafels zijn voor de gemeente
hun eigen deskundigheid.
Den Haag een uitstekend voorbeeld hoe de
Het MSS is na de start in 2004 als `schoolvoorbeeld' uitstekend
participatie van GGZ-cliënten in de maatschappij
ontvangen en het is een regulier programma van de gemeente
kan worden bevorderd."
Den Haag. De werkzaamheden worden verder uitgebreid. Daaronder
kan ook een verbinding, een samenwerking, tussen een Steunpunt
GGZ en het MSS vallen. Dit versterkt en biedt meer mogelijkheden
voor de cliënt. Er worden immers verschillende `producten' geboden.
Bij de Werktafels komen concrete vragen naar voren op het gebied
van dagbesteding waar geen antwoord op is. Deze zullen ook bij
een Steunpunt GGZ naar voren komen. Gezamenlijk kunnen we die
boodschap aan de gemeente geven om te zorgen voor meer, of een
ander aanbod vanuit de Wmo.
Om meer cliënten te werven kan de Initiatiefgroep een presentatie
bij de Werktafels houden. Het naar voren brengen van het cliënt-
perspectief is wezenlijk voor een goede dienstverlening; de
Initiatiefgroep wil daarvoor volgend jaar een cliëntsymposium
organiseren. Dit is een mooi project om gezamenlijk op te pakken,
onder andere ook met het Platform 'Haagse' cliëntorganisaties in
de GGZ en Kompassie. Daarbij zijn cliëntenperspectief, verdere
emancipatie en een interactieve invulling kernwoorden.
25
Verbinden door Dialoog BW 14-11-2007 09:48 Pagina 26
I-shop in Steunpunt of Steunpunt in I-Shop?
Herman Eitjes
Momenteel zijn er acht I-shops (inmiddels twaalf) in Den Haag, dat
Algemeen coördinator I-shops
gaan er circa twintig worden. De gemeente wil deze niet onder-
brengen bij zorginstellingen maar in de wijk. De basis moet er in
2008 staan. Om beter te vinden te zijn komt de informatie over
I-shops uitgebreid op `Welzogezond' op de website `residentienet.nl'.
"De I-shops (informatie-shops) in Den Haag zijn nog
Nu is er nog vooral sprake van een informatiefunctie, voor de
niet zo lang actief en worden ook nog niet door
communicatiefunctie van de I-shops wordt een apart programma
iedereen vanzelf gevonden. Hoe ontwikkelt het
gemaakt.
zich en hoe verhoudt de I-shop zich tot een
Een Steunpunt GGZ en I-shops zullen in de toekomst zeker samen
GGZ-Steunpunt?"
kunnen werken en tot een uitwisseling komen. Een Steunpunt GGZ
zou bijvoorbeeld naast of in een I-Shop kunnen komen, maar ook
vice versa, bijvoorbeeld dat een Steunpunt GGZ voor wijkgerichte
activiteiten een I-shop `gebruikt'.
Het Steunpunt GGZ heeft een informatie- en ontmoetingsfunctie
en biedt hulp en toeleiding naar een Wmo-loket. Gezamenlijk met
de I-shops kunnen de knelpunten in beeld gebracht worden en
met de gemeente worden besproken. Hierbij kunnen ook andere
steunpunten, bijvoorbeeld de mantelzorg, betrokken worden. Maar
zover is het beleid nu nog niet.
Het is essentieel dat de GGZ/MO/VO goed in beeld komt bij de
I-shops. Aan het opleidingsprogramma kan en wil de Initiatiefgroep
een bijdrage leveren door te vertellen hoe het werkt met de GGZ.
Deze ontmoeting krijgt een vervolg om te spreken over een verdere
invulling en samenwerking rond een Steunpunt GGZ en training
binnen I-shops.
27
Verbinden door Dialoog BW 14-11-2007 09:48 Pagina 28
Kennen en gekend worden
Bert van Alphen
"Een mensenleven is nu eenmaal niet opgeknipt in verschillende
Wethouder Welzijn, Volksgezondheid, emancipatie en stadsdeel
wetten en regelingen".
Centrum Den Haag
Een uitspraak van de Initiatiefgroep die Van Alphen volledig onder-
schrijft. De vraag is hoe we die regels die nodig zijn, kunnen inzetten
om die mens te ondersteunen en te bereiken. Participatie is een
Met wethouder Bert van Alphen en beleidsmedewerker
wezenlijk onderdeel van de Wmo. De gemeente wil dat iedereen,
Ariedick Schoorl zoeken we een rustig plekje in het
ongeacht leeftijd of beperkingen, volwaardig kan meedoen in de
hartje van Den Haag: de historische tuinkamer van de
samenleving. De visie vanuit cliënten is daarbij erg belangrijk. De
Tuin der Hesperiden/Hof van Wouw.
gemeente staat open voor suggesties om dit te versterken. Een
Een ontmoeting met wederzijds begrip.
van de actiepunten van de Initiatiefgroep is de GGZ een onderdeel
van training voor ambtenaren te laten zijn, zowel beleids- als
uitvoerende ambtenaren. De Initiatiefgroep heeft hiervoor ideeën
om dit op te zetten.
Van Alphen wil graag het potentieel van de mensen in de stad
benutten. Je verantwoordelijk voelen voor je eigen leven en voor je
eigen buurt. Dat is belangrijk! Luisteren naar wat nodig is en wat
werkt en dit overzetten. De Initiatiefgroep doet de suggestie om de
gemeente ook zelf, als onderdeel van `maatschappelijk ondernemen',
te laten faciliteren dat ambtenaren meewerken aan bijvoorbeeld
Maatjesprojecten. Er zijn natuurlijk ook legio andere mogelijkheden
om zich voor in te zetten. Eigen ervaringen bevorderen het maken
van beleid en voorkomt `herstelbeleid'.
29
Verbinden door Dialoog BW 14-11-2007 09:48 Pagina 30
Samenvatting en conclusies
Het huidige Wmo-beleidsplan 2007-2010 van de gemeente Den
De Initiatiefgroep Lokale Versterking GGZ-regio Den Haag zocht met de "Aan
Haag met 51 actiepunten ziet de Initiatiefgroep als niet erg samen-
tafel gesprekken..." de verbinding om de GGZ-cliënt in het kader van de Wmo
hangend, er worden vele aspecten genoemd, maar niet hóe het aan-
in beeld te brengen, de kennis rond de GGZ te vergroten en te zoeken naar
gepakt gaat worden. Zeker op het terrein rond de GGZ in de Wmo
samenwerking. De contacten zijn gelegd en hebben een vervolg gekregen,
moet de gemeente wat de Initiatiefgroep betreft aan de slag met
vooral ook binnen de gemeentelijke organisatie en in de politiek om de
een verdere ontwikkeling en uitwerking.
beeldvorming rond de GGZ te verbeteren, kennis te vergroten en invloed uit
te oefenen.
In de periode 2006-2009 wil de gemeente structureel voor alle
Haagse dak- en thuislozen een oplossing gevonden hebben.
Het programma Lokale Versterking heeft een tijdelijk karakter (tot eind 2008).
Ambitieus, en volgens Van Alphen niet bedoeld om incidenteel te
Om behaalde resultaten te behouden en te borgen is een Steunpunt GGZ een
scoren maar een onderdeel van structurele aandacht en inzet. Wij
middel. Dit steunpunt ondersteunt niet alleen individuele cliënten maar kan
stellen ons de vraag: "Wat gaat de gemeente doen voor de `andere'
ook de kennis over de GGZ-cliënt in de maatschappij en bij gemeentelijke
GGZ-groepen?"
beleidsmakers vergroten en signaleren waar leemtes zitten in het beleid of
de uitvoering van de Wmo. Belangrijker is echter dat de gemeente investeert
in het vóóraf betrekken van cliënten bij de beleidsvorming. Dit levert winst
op en beperkt eventuele reparaties achteraf aan de regelgeving. De gemeente
Den Haag gaat de dialoog met de burger aan: dat is prima, maar ook een
wijkoverstijgende dialoog is noodzakelijk.
Een Steunpunt GGZ levert een waardevolle bijdrage aan participatie van
cliënten, zeker wanneer dit in combinatie met een werk-leer-project gaat.
Door ervaringsdeskundigen een werkplek te geven in het steunpunt en hen
te trainen middels een "Opstap naar vrijwilligerswerk".
31
Verbinden door Dialoog BW 14-11-2007 09:48 Pagina 32
Statements GGZ en de Wmo
Samenwerking, verbinding maken en houden, een netwerk vormen
De Initiatiefgroep Lokale Versterking GGZ regio Den Haag en het Platform
blijft een centrale waarde en noodzaak. Dit komt op diverse niveaus
`Haagse' Cliëntenorganisaties in de GGZ stelden gezamenlijk statements op
terug: samenwerking met en tussen steunpunten, maatschappelijke
over wensen en noodzaak rond de GGZ in de Wmo vooral bedoeld voor de
steunsystemen en belangenbehartigers zoals met Zorgbelang en
politiek en beleidsmakers binnen de Wmo.
met het Platform `Haagse' Cliëntenorganisaties in de GGZ.
De tijd is rijp voor een gezamenlijke organisatie van een cliëntsym-
Beleidsvorming
posium waarbij het cliëntperspectief en cliëntemancipatie centraal
- Verkleining van de afstand tussen beleid en praktijk
staan. Dit kan bijdragen aan een verdere verbinding en betere beeld-
- Investering vóóraf is winst achteraf:
vorming rond de GGZ en deelname aan de maatschappij. Lokale
Raadplegen van de GGZ-doelgroep voorafgaand aan de vorming van het
Versterking is "hét" voorbeeld waarin cliënten laten zien actief deel
Wmo-beleid levert kwalitatief beter beleid op. Toetsing voorafgaand naar
te nemen aan de maatschappij en beïnvloeding van beleid.
wat wel haalbaar is bij de GGZ-doelgroep voorkomt herstel van beleid
achteraf.
Rond de Maatschappelijke Opvang
- Decentraal wat decentraal kan en centraal wat centraal moet: vorm op
Gesignaleerd wordt dat er nog een grote kennisachterstand rond
wijkoverstijgende zaken (vervoer, HH-hulp, zorg etc.) centraal beleid.
Maatschappelijke Opvang (MO) is. Het staat wel volop in de belang-
stelling. In relatie tot de GGZ valt op dat de GGZ veel breder is dan
Communicatie
de MO, maar onzichtbaarder. Vereenzaming is een groot probleem.
- Communicatie rond de Wmo en beleidsvorming rond de Wmo dat houdt
onder andere in: korte heldere eenvoudige stukken: het ambtelijke beleid
vertaald naar begrijpelijke taal.
- Actieve benadering vanuit de gemeente van de GGZ-doelgroep (Outreaching).
- Ondersteuning/facilitering van GGZ-cliëntorganisaties in gemeentelijke
media om doelgroep te bereiken.
- Oók een Wmo-loket moet goed bereikbaar zijn. (op loop-afstand), en één
vertrouwd aanspreekpunt (Steunpunt individuele cliëntondersteuning)
voor mondelinge informatie en hulp bij invullen formulieren.
33
Verbinden door Dialoog BW 14-11-2007 09:48 Pagina 34
Kijk naar wat wel kan, niet naar de problemen
- Door het positieve te laten groeien verminderd het negatieve:
Investeer in de positieve kanten, competenties en kracht en
talenten van de GGZ-cliënten en ondersteun deze.
- Uitgangspunt moet zijn de behoeften, níet de problemen (zoals
overlast en dergelijke).
Cliëntondersteuning
- Een onafhankelijke cliëntondersteuning in de vorm van een
steunpunt (Steunpunt GGZ).
- Ervaringsdeskundigen inzetten voor cliëntondersteuning.
- Beleid en facilitering/training van ervaringsdeskundigen om, waar
nodig, de cliëntondersteuning op een kwalitatief hoger peil te
krijgen.
- Ondersteuning van Vriendendienst- en Maatjesprojecten.
Van binnen naar buiten
- Ook ambtenaren zijn burgers; ondersteuning/stimulering/
facilitering van (beleids-) ambtenaren als participerende burgers,
bijvoorbeeld door inzet bij vrienden- en/of maatjesprojecten,
stages in GGZ-organisaties.
Wat kan de Initiatiefgroep Lokale Versterking en het Platform
`Haagse' Cliëntenorganisaties in de GGZ voor u doen?
- Toetsing of uw plannen haalbaar zijn?
Wij kunnen u input bieden of u in contact brengen met
GGZ-cliënten die op dat terrein ervaringsdeskundig zijn
(Cliëntenpanel GGZ).
35
Verbinden door Dialoog BW 14-11-2007 09:48 Pagina 36
Colofon
Hedwig Vos, 22 januari 2007
PvdA, p/a Spui 70, 2511 BT Den Haag
José Margés, 23 januari 2007
Platform `Haagse' cliëntorganisaties in de GGZ, Torenstraat 172, 2513 BW Den Haag
Erik Visser, 26 februari 2007
Zorgbelang Zuid-Holland-West, Laan van Meerdervoort, 2517 AE Den Haag
Denijs Guijt en Annemiek Elling, 19 maart 2007
ZonMW, Laan van Nieuw Oost Indïe 334, 2593 CE Den Haag
Auke van de Heide, 27 april 2007
Oud-huisarts, wijkraad Bloemendaal, Den Haag
Leo Staal, 14 mei 2007
Gemeente Den Haag, Stadhuis, Spui 70, 2511 BT Den Haag
Ellen van Hummel, 25 mei 2007
Parnassia Bavo Groep, Monsterseweg 93, 2553 RJ Den Haag
Els Dreijer, 4 juni 2007
Maatschappelijk Steun Systeem (MSS), Kiwistraat 30, 2552 DH Den Haag
Herman Eitjes, 28 juni 2007
Stichting Mooi, Zichtenburglaan 260, 2544 EB Den Haag
Bert van Alphen, 13 juli 2007
Gemeente Den Haag, Stadhuis, Spui 70, 2511 BT Den Haag
Programma Lokale Versterking, Postbus 13223, 3507 LE Utrecht
Vereniging Landelijk Platform GGZ, Postbus 13223, 3507 LE Utrecht
Initiatiefgroep Lokale Versterking regio Den Haag
Postadres: p/a Binnendoor 61, 2512 XZ Den Haag
telefoon 06 - 1246 7667
www.lokaleversterking.nl
Tekst: Initiatiefgroep Lokale Versterking regio Den Haag
Redactie: Ellen van den Brandt
Vormgeving en druk: Grafisch Buro van Erkelens, Den Haag
Oplage: 500